Diş Eti Sağlığı İçin Hangi Besinler Faydalıdır?

Diş eti sağlığı beslenmeyle neden yakından ilişkilidir?

Diş eti sağlığı yalnızca fırçalama ve diş ipi kullanımıyla korunmaz; beslenme de bu sürecin önemli bir parçasıdır. American Dental Association’a göre beslenme ve diyet, ağız sağlığını ve periodontal hastalıklar dahil birçok ağız sorununu etkileyebilir. NIDCR de diş eti hastalığının temelinde plak birikimi olduğunu, buna karşı en önemli koruyucu adımlardan birinin düzenli ağız bakımı olduğunu vurgular. Bu yüzden doğru besinler, diş etlerinin savunmasını destekleyen tamamlayıcı bir rol oynar. (Ada)

Diş etini destekleyen beslenme düzeni, tek bir “süper gıda”dan çok dengeli bir yaklaşım anlamına gelir. Şekerli ve sık atıştırılan gıdaları azaltmak, yeterli su içmek ve vitamin-mineral açısından zengin besinleri tercih etmek, diş etlerinin daha sağlıklı kalmasına yardımcı olur. ADA ve NIDCR, genel olarak şekerli içecekleri ve şekerli atıştırmalıkları sınırlamayı; dengeli, bütün gıdalar ağırlıklı bir beslenme düzenini tercih etmeyi önerir. (Ada)

C vitamini açısından zengin besinler

Diş eti dokusu için en bilinen desteklerden biri C vitaminidir. NHS, C vitamininin başta meyve ve sebzelerden alındığını ve eksikliğinin diş etlerinde kanama gibi sorunlara yol açabileceğini belirtir. ADA da meyveler ile brokoli, brüksel lahanası ve kara lahana gibi sebzeleri C vitamini kaynakları arasında sayar. Bu besinler, diş eti dokusunun normal yapısını ve iyileşme kapasitesini destekleyen önemli seçeneklerdir. (nhs.uk)

Özellikle portakal, kivi, çilek, biber, brokoli, lahana ve benzeri sebze-meyveler günlük beslenmede yer bulmalıdır. Bu besinler hem vitamin sağlar hem de genellikle su oranı yüksek olduğu için ağız kuruluğu riskini azaltmaya yardımcı olabilir. Diş eti hassasiyeti yaşayan kişilerde, düzenli ve dengeli C vitamini alımı, bakım rutininin önemli bir parçası olabilir. (Oxford Health NHS Foundation Trust)

Kalsiyum ve D vitamini içeren besinler

Diş eti sağlığı denince çoğu kişi sadece diş minesini düşünür, ancak dişleri destekleyen kemik yapısı ve genel ağız dokularının bütünlüğü de önemlidir. ADA, D vitamininin kalsiyum ve fosfat metabolizmasını düzenlediğini; ayrıca inflamasyonu azaltmaya katkı sağlayabileceğini belirtir. NHS ise kalsiyum için süt, peynir, diğer süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, soya, tofu, kuruyemişler ve kalsiyumla zenginleştirilmiş içecekleri örnek verir. (Ada)

Bu nedenle süt, yoğurt, kefir, peynir gibi süt ürünleri; brokoli, lahana ve yeşil yapraklı sebzeler; tofu ve kalsiyum eklenmiş bitkisel içecekler diş eti dostu bir beslenmede yer alabilir. D vitamini içeren yumurta, balık ve bazı güçlendirilmiş besinler de bu yapıyı destekler. Buradaki temel fikir, diş etini tek başına değil, çevresindeki destek dokularla birlikte korumaktır. (nhs.uk)

Akdeniz tipi beslenme diş etlerine nasıl katkı sağlayabilir?

Son yıllarda yapılan bazı değerlendirmeler, Akdeniz tipi beslenme düzeninin diş eti sağlığıyla olumlu ilişkilendirilebileceğini gösteriyor. ADA News’te yer alan bir haberde, sebze, meyve, baklagil, tam tahıl ve zeytinyağı ağırlıklı beslenen kişilerin daha düşük seviyede şiddetli diş eti hastalığı ve daha düşük inflamatuar belirteçler gösterdiği aktarıldı. Bu, tek başına kesin tedavi anlamına gelmez; ancak sağlıklı ve bitki ağırlıklı beslenmenin diş eti sağlığını destekleyebileceğine işaret eder. (Ada News)

Bu tarz beslenmede mercimek, nohut, kuru fasulye gibi baklagiller; tam tahıllar; zeytinyağı; sebzeler ve meyveler daha fazla yer alır. Bu besinler hem besleyicidir hem de işlenmiş şekerli atıştırmalıklara göre diş etleri için daha avantajlıdır. ADA ve NIDCR, genel olarak dengeli beslenmeyi ve şekerli yiyecek-içecekleri sınırlamayı önerdiği için, Akdeniz tipi yaklaşım pratik bir örnek sunar. (Ada)

Su neden bu kadar önemlidir?

Diş eti sağlığı için en basit ama en etkili desteklerden biri sudur. NIDCR, ağız kuruluğunda bol su içmeyi önerir; çünkü yeterli sıvı alımı ağız içinin nemli kalmasına yardımcı olur. Ağız kuruluğu arttığında plak birikimi kolaylaşabilir ve diş etleri daha hassas hale gelebilir. Bu nedenle gün içinde su içmeyi alışkanlık haline getirmek, diş eti bakımının temel adımlarından biridir. (Diş Araştırmaları Enstitüsü)

Su, aynı zamanda şekerli içeceklerin yerini alarak da fayda sağlar. ADA ve NIDCR, şekerli içeceklerin sınırlandırılmasını önerir. Gazlı içecekler, paketli meyve suları ve sık şekerli atıştırmalar, ağız ortamını diş ve diş eti açısından daha zorlayıcı hale getirebilir. Bu nedenle suyu ana içecek yapmak, küçük ama etkili bir değişikliktir. (Ada)

Lifli ve çıtır sebzeler neden faydalı olabilir?

Havuç, salatalık, kereviz, elma gibi lifli ve çıtır besinler, çiğneme sırasında ağız içinde fiziksel temizlik hissi oluşturabilir. NHS ve çeşitli NHS bilgilendirmeleri, sağlıklı ve dengeli beslenmede meyve ve sebzelerin önemli bir yer tuttuğunu belirtir. Bu besinler tek başına diş taşı temizliği yapmaz; ancak daha fazla çiğneme gerektirdikleri için tükürük akışını destekleyebilir ve ağız içi temizlik hissine katkıda bulunabilir. (nhs.uk)

Burada önemli nokta, bu besinlerin “tedavi” değil “destek” olduğudur. Diş etlerini korumak için bunlara güvenilir, ama fırçalama ve diş ipi kullanımının yerini tutmazlar. NIDCR, diş etlerini sağlıklı tutmak için günde iki kez florürlü macunla fırçalama, düzenli diş ipi kullanımı, rutin kontroller ve sigarayı bırakmayı temel öneriler olarak sıralar. (Diş Araştırmaları Enstitüsü)

Neleri azaltmak gerekir?

Diş eti sağlığını destekleyen besinleri konuşurken, zarar verebilecek alışkanlıkları da anmak gerekir. ADA ve NIDCR, şekerli içeceklerin ve şekerli atıştırmalıkların sınırlandırılmasını önerir. Şeker sıklığı arttıkça ağız içindeki bakteri aktivitesi ve asit yükü de artar. Bu durum çürük riskini yükseltirken diş eti dokusunu da dolaylı olarak olumsuz etkileyebilir. (Ada)

Ayrıca sigara, diş eti sağlığı için önemli bir risk faktörüdür. NIDCR ve NHS kaynakları, sigaranın diş eti sağlığını olumsuz etkilediğini açık biçimde belirtir. Bu nedenle en iyi beslenme planı bile sigara ile destekleniyorsa etkisi azalır. Diş eti sağlığında beslenme, sigarayı bırakma ve iyi ağız hijyeni birlikte düşünülmelidir. (Diş Araştırmaları Enstitüsü)

Günlük bir tabak nasıl görünmeli?

Diş eti dostu günlük beslenme için tabakta sebze, meyve, tam tahıl, baklagil ve yeterli protein bulunması iyi bir başlangıçtır. Yoğurt, kefir, peynir gibi kalsiyum kaynakları; portakal, çilek, biber, brokoli gibi C vitamini kaynakları; zeytinyağı ve baklagillerle desteklenen bir öğün, ağız sağlığı açısından dengeli bir yaklaşım sunar. Bu yapı, ADA’nın bütün gıdalar ve sınırlı şekerli atıştırmalıklar önerisiyle de uyumludur. (Ada)

Diş eti sağlığı için en faydalı besinler, vücudun genel sağlığını da destekleyen dengeli ve doğal gıdalardır. C vitamini içeren meyve ve sebzeler, kalsiyum ve D vitamini kaynakları, baklagiller, tam tahıllar, zeytinyağı ve yeterli su tüketimi bu açıdan öne çıkar. Şekerli içecekleri ve sık atıştırmayı azaltmak, sigaradan uzak durmak ve düzenli ağız bakımını sürdürmek de bu beslenme düzenini tamamlar. Yani sağlıklı diş etleri için iyi beslenme, iyi temizlik ve düzenli kontrol birlikte yürümelidir. (Ada)

Kaynaklar

• NIDCR — Oral Hygiene: (Diş Araştırmaları Enstitüsü)
• NIDCR — Periodontal (Gum) Disease: (Diş Araştırmaları Enstitüsü)
• NIDCR — Ask the Expert: Do I Really Need to Floss?: (Diş Araştırmaları Enstitüsü)
• NHS — Scurvy (Vitamin C eksikliği ve diş eti ilişkisi): (nhs.uk)
• Oxford Health NHS — A healthy balanced diet is good for our teeth and gums: (oxfordhealth.nhs.uk)