20’lik dişler, ağızda en son çıkan dişlerdir ve genellikle 17 ile 25 yaşları arasında sürer. Tıpta “üçüncü azı dişleri” olarak adlandırılan bu dişler, çoğu zaman ağız içinde yeterli alan bulunmadığı için çeşitli sorunlara yol açabilir. Bu nedenle birçok kişi 20’lik dişlerin mutlaka çekilmesi gerektiğini düşünür. Ancak her 20’lik diş için aynı karar verilmez. Bazı durumlarda bu dişler ağız içinde sorunsuz şekilde kalabilirken, bazı durumlarda çekilmesi gerekebilir. Bu nedenle 20’lik dişlerle ilgili karar süreci kişiye özel değerlendirilmelidir.
20’lik Dişler Neden Sorun Çıkarabilir?
İnsan çene yapısı zaman içinde evrimsel değişimlere uğramıştır. Günümüzde çene yapısı geçmişe göre daha küçüktür ve bu nedenle 20’lik dişler için yeterli alan her zaman bulunmaz. Dişin çıkması için yeterli yer olmadığında diş kısmen çıkabilir ya da tamamen gömülü kalabilir.
Kısmen çıkan dişler, diş eti ile diş arasında boşluk oluşturur ve bu bölgede bakteri birikimi kolaylaşır. Bu durum diş eti enfeksiyonlarına, ağrıya ve şişliklere neden olabilir. Tamamen gömülü dişler ise bazen çevre dişlere baskı yaparak ortodontik sorunlara yol açabilir.
Ancak her gömülü diş problem yaratmaz. Bazı 20’lik dişler çene kemiği içinde sorunsuz şekilde kalabilir ve herhangi bir belirti göstermeyebilir.
Her 20’lik Diş Çekilmeli mi?
Toplumda yaygın bir inanış, 20’lik dişlerin mutlaka çekilmesi gerektiği yönündedir. Oysa bu doğru değildir. Eğer 20’lik diş tamamen sürmüş, düzgün konumda yerleşmiş ve ağız hijyeni sağlanabiliyorsa çekilmesine gerek olmayabilir.
Sorunsuz bir şekilde çıkan 20’lik dişler, diğer azı dişleri gibi çiğneme fonksiyonuna katkı sağlayabilir. Ayrıca sağlıklı bir dişi gereksiz yere çekmek de önerilen bir yaklaşım değildir.
Diş hekimleri genellikle şu durumlarda 20’lik dişlerin ağızda kalmasına izin verir:
- Diş tamamen çıkmış ve doğru konumda ise
- Çiğneme fonksiyonuna katkı sağlıyorsa
- Çevre dişlere zarar vermiyorsa
- Ağız hijyeni kolay sağlanabiliyorsa
Bu gibi durumlarda düzenli kontrol yeterli olabilir.
Gömülü Diş Nedir?
Gömülü diş, çıkması gereken zaman geldiği halde çene kemiği veya diş eti içinde kalan dişlere verilen isimdir. 20’lik dişler gömülü kalmaya en yatkın dişlerdir. Gömülü dişler bazen tamamen kemik içinde kalırken, bazen de diş etinin altında kısmen görülebilir.
Gömülü dişlerin konumu farklı şekillerde olabilir. Bazı dişler dik pozisyonda gömülü kalırken, bazıları yan yatmış veya komşu dişe doğru eğilmiş şekilde bulunabilir. Bu pozisyonlar, çekim gerekip gerekmediği konusunda önemli bir rol oynar.
Gömülü Dişler Hangi Durumlarda Çekilmelidir?
Her gömülü diş ameliyat gerektirmez. Ancak bazı durumlarda çekim önerilebilir. Özellikle aşağıdaki durumlar söz konusuysa diş hekimi çekim önerebilir:
- Diş çevresinde enfeksiyon oluşuyorsa
- Şiddetli ağrı veya şişlik varsa
- Komşu dişe zarar veriyorsa
- Çene kemiğinde kist oluşma riski varsa
- Ortodontik tedaviyi olumsuz etkiliyorsa
Bu gibi durumlarda dişin ağızda bırakılması ileride daha büyük problemlere yol açabilir. Bu nedenle erken müdahale tercih edilir.
20’lik Diş Ağrısı Nasıl Anlaşılır?
20’lik dişlerle ilgili en sık görülen şikayetlerden biri ağrıdır. Bu ağrı çoğu zaman çene arka bölgesinde hissedilir ve kulak çevresine yayılabilir. Diş eti şişliği, ağız açmada zorlanma ve yutkunma sırasında rahatsızlık gibi belirtiler de görülebilir.
Bazen ağrı kısa süreli olabilir ve kendiliğinden geçebilir. Ancak ağrı sık tekrarlıyorsa veya şişlik oluşuyorsa mutlaka bir diş hekimi tarafından değerlendirilmesi gerekir. Çünkü bu durum enfeksiyonun habercisi olabilir.
How is wisdom tooth extraction performed?
20’lik diş çekimi, dişin konumuna bağlı olarak farklı şekillerde yapılabilir. Eğer diş tamamen çıkmış ve kolay ulaşılabilir durumdaysa basit bir çekim işlemi yeterli olabilir. Ancak diş gömülü ise cerrahi çekim gerekebilir.
Cerrahi çekim sırasında diş eti açılarak dişe ulaşılır ve gerekirse diş küçük parçalara ayrılarak çıkarılır. Bu işlem genellikle lokal anestezi altında yapılır ve hasta ağrı hissetmez. İşlem sonrasında birkaç gün süren hafif ağrı ve şişlik görülebilir.
Çekim Her Zaman En Doğru Seçenek mi?
20’lik dişlerin çekimi bazı durumlarda gerekli olsa da her zaman ilk seçenek değildir. Diş hekimi, hastanın genel ağız sağlığını ve dişin konumunu değerlendirerek en doğru kararı verir.
Bazı gömülü dişler yıllarca hiçbir sorun yaratmadan çene kemiği içinde kalabilir. Bu tür dişlerde düzenli röntgen kontrolleri yapılarak takip edilmesi yeterli olabilir. Gereksiz çekimler hem iyileşme sürecini uzatabilir hem de gereksiz cerrahi müdahale anlamına gelir.
20’lik Diş Problemlerini Önlemek Mümkün mü?
20’lik dişlerin çıkış süreci tamamen kontrol edilemese de bazı önlemler sorunların erken fark edilmesine yardımcı olabilir. Düzenli diş hekimi kontrolleri bu açıdan oldukça önemlidir. Panoramik röntgen ile 20’lik dişlerin konumu önceden değerlendirilebilir.
Erken dönemde yapılan değerlendirmeler sayesinde dişin ileride sorun çıkarma ihtimali belirlenebilir. Böylece gerekli durumlarda müdahale zamanında yapılabilir.
20’lik dişlerin çekilip çekilmeyeceği, her hasta için ayrı değerlendirilmesi gereken bir konudur. Sorunsuz şekilde çıkan ve ağız içinde düzgün konumlanan 20’lik dişler çekilmek zorunda değildir. Ancak enfeksiyon, ağrı veya çevre dişlere zarar verme riski varsa çekim gerekebilir. Bu nedenle 20’lik dişlerle ilgili en doğru karar, diş hekimi muayenesi ve gerekli görüntüleme yöntemleri sonrasında verilmelidir. Düzenli kontroller sayesinde olası sorunlar erken dönemde tespit edilerek daha büyük problemlerin önüne geçilebilir.
Turkish 
English